Ścięgno czy więzadło rzepki
Struktura, która boli przy kolanie skoczka, łączy dolny biegun rzepki z guzowatością piszczeli. Ponieważ łączy kość z kością, polskie mianownictwo anatomiczne nazywa ją więzadłem rzepki. W praktyce klinicznej częściej mówi się o ścięgnie rzepki: jest ono przedłużeniem ścięgna mięśnia czworogłowego, przenosi siłę mięśnia na piszczel i reaguje na obciążenia tak jak inne ścięgna. Obie nazwy dotyczą tego samego miejsca.
Tendinopatia rozwija się, gdy liczba skoków i lądowań rośnie szybciej niż zdolność ścięgna do adaptacji. Najczęściej dotyczy siatkarzy, koszykarzy i skoczków lekkoatletycznych, zwłaszcza w okresach dużego natężenia meczów i treningów.
Jak rozpoznajemy kolano skoczka
Typowy obraz to ból w bardzo konkretnym miejscu – w dolnym biegunie rzepki – który nasila się wraz z obciążeniem ścięgna: przy głębszym przysiadzie, skoku, lądowaniu. Ból z przodu kolana bywa jednak także bólem rzepkowo-udowym, który prowadzi się inaczej – opisujemy go na stronie o bólu przedniej części kolana. Oba rozróżniamy w badaniu.
W badaniu sprawdzamy bolesność ścięgna przy ucisku i przy przysiadzie na jednej nodze, siłę mięśnia czworogłowego oraz jakość lądowania. Ważna jest też ocena obciążeń: ile treningów, meczów i jednostek skocznościowych masz w tygodniu i co zmieniło się przed pojawieniem się bólu. Ustalamy prosty test bólowy, który będzie punktem odniesienia na kolejnych wizytach.
Obrazowanie zwykle nie jest potrzebne do rozpoczęcia terapii. Zmiany w ścięgnie widoczne w USG spotyka się też u zawodników bez bólu, więc o planie decydują objawy i reakcja na obciążenie.
Terapia – od izometrii do pliometrii
Leczenie opiera się na stopniowanym obciążaniu ścięgna. Na początku stosujemy ćwiczenia izometryczne, czyli długie napięcia bez ruchu, które u części osób doraźnie zmniejszają ból. Następnie wprowadzamy ciężkie, wolne ćwiczenia oporowe – przysiady, wyprost kolana, suwnicę – z obciążeniem rosnącym co tydzień. To one budują wytrzymałość ścięgna.
Gdy ścięgno toleruje duże ciężary, dokładamy szybsze ruchy, niskie podskoki, a później pełną pliometrię i lądowania specyficzne dla dyscypliny. Całość prowadzimy w formie treningu medycznego. Terapia manualna czy plastry mogą doraźnie pomóc, ale nie zastąpią tego procesu. Zastrzyki sterydowe w ścięgno nie są zalecane – mogą chwilowo zmniejszyć ból, ale nie budują wytrzymałości ścięgna, a mogą je osłabić.
Ile to trwa i kiedy przyjść
Kolano skoczka to problem wymagający cierpliwości – wyraźna poprawa pojawia się zwykle po kilku tygodniach, a pełny powrót do skoków trwa często kilka miesięcy. Skrócenie etapu siłowego to najczęstsza przyczyna nawrotów.
W trakcie sezonu nie zawsze da się zrobić przerwę od gry. Wtedy ustalamy z Tobą, a jeśli trzeba także z trenerem, ile skoków i treningów kolano jest w stanie znieść, i prowadzimy trening siłowy równolegle. Po powrocie warto utrzymać ćwiczenia wzmacniające przez cały sezon, bo ścięgno szybko traci wytrzymałość, gdy przestaje dostawać bodziec. Jeśli ból pod rzepką utrudnia Ci grę od kilku tygodni, umów się przez Kontakt – szczegóły planu ustalamy na wizycie.