Skąd bierze się skolioza u dorosłych
U dorosłych spotykamy dwa główne rodzaje skoliozy. Pierwszy to skolioza idiopatyczna, która rozwinęła się w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania i pozostała po zakończeniu wzrostu. Drugi to skolioza zwyrodnieniowa, pojawiająca się zwykle po 50. roku życia, gdy krążki międzykręgowe i stawy międzywyrostkowe zużywają się nierówno, a kręgosłup stopniowo wygina się na bok – najczęściej w odcinku lędźwiowym.
Sama obecność skrzywienia nie oznacza, że musi boleć. Wiele osób ze skoliozą funkcjonuje bez większych dolegliwości przez całe życie. Ból pojawia się częściej przy większych krzywiznach, przy skoliozie zwyrodnieniowej i wtedy, gdy do zmian dołącza się zwężenie kanału kręgowego – ten temat opisujemy szerzej na stronie o zwyrodnieniu kręgosłupa.
Czego realnie można oczekiwać od fizjoterapii
Uczciwie: u osoby dorosłej fizjoterapia nie wyprostuje kręgosłupa. Ani ćwiczenia, ani terapia manualna nie cofną ustalonego skrzywienia, a obietnice „prostowania” skoliozy u dorosłych nie mają oparcia w badaniach. Celem terapii jest co innego: mniejszy ból, lepsza wytrzymałość mięśni, swobodniejszy ruch i pewność w codziennych czynnościach.
Wśród metod warto wspomnieć ćwiczenia specyficzne dla skoliozy, na przykład metodę Schrotha. Łączą one aktywną korekcję ustawienia tułowia z ukierunkowanym oddechem. Najlepiej przebadano je u młodzieży w okresie wzrostu. U dorosłych dowody są ograniczone, choć część osób odczuwa po nich mniejszy ból i lepszą kontrolę postawy. Ich zasady – świadome ustawienie tułowia i praca oddechem – mogą być jednym z elementów planu, ale nie rozwiązują wszystkich problemów.
Jak wygląda terapia w gabinecie
Na pierwszej wizycie oceniamy kształt krzywizny, ruchomość tułowia, bioder i klatki piersiowej, siłę mięśni oraz czucie i odruchy w nogach. Pytamy, kiedy pojawia się ból i czy skrzywienie było wcześniej kontrolowane. Jeśli masz zdjęcie RTG całego kręgosłupa wykonane na stojąco, weź je ze sobą.
Pracę zaczynamy od zmniejszenia dolegliwości – terapii manualnej, pracy na napiętych mięśniach i doboru wygodniejszych pozycji. Potem przechodzimy do treningu medycznego: wzmacniania tułowia, pośladków i nóg, ćwiczeń oddechowych i równowagi. Obciążenie zwiększamy stopniowo, obserwując reakcję.
Nie szukamy idealnie symetrycznych ćwiczeń ani nie zabraniamy ruchów „w złą stronę”. Kręgosłup ze skoliozą potrzebuje ruchu we wszystkich kierunkach, a ćwiczenia jednostronne stosujemy tam, gdzie badanie pokazuje wyraźną różnicę w sile lub ruchomości. Dużo daje też zmiana codziennych nawyków: częstsze zmiany pozycji przy pracy, przerwy w długim staniu i regularny spacer. Poprawę w bólu i sprawności zwykle widać po kilku tygodniach, a utrwalenie efektów wymaga kilku miesięcy regularnych ćwiczeń.
Kiedy potrzebny jest ortopeda
Fizjoterapia nie zastąpi kontroli lekarskiej. Do ortopedy warto się zgłosić, gdy krzywizna wyraźnie się powiększa, zmienia się sylwetka albo pojawiają się drętwienie, osłabienie nóg czy zaburzenia chodu. Ortopeda ocenia kąt skrzywienia na zdjęciu, decyduje o dalszej diagnostyce i częstotliwości kontroli. U niewielkiej części osób z dużą, postępującą krzywizną lub objawami neurologicznymi rozważa się leczenie operacyjne. Jeśli chcesz sprawdzić, co w Twojej sytuacji da się zrobić ruchem, termin wizyty ustalisz przez Kontakt.